گذرنامه و اطلاعاتی درباره آن

تاریخچه گذرنامه

بنا بر عهد عتیق (تورات)، کهن ترین برگه ای که کاربردی مانند گذرنامه امروزی داشته، امان نامه ای بوده که اردشیر اول، شاه ایران در ۴۵۰ سال قبل از میلاد به نِحمیا (بزرگ یهودیان) داد تا به یهودا (منطقه ای در جنوب اورشلیم) برود.

در اواخر قرن ۱۹ گذرنامه به شکل امروزی اش کم کم رایج شد. از جمله امپراتوری بریتانیا برای تسهیل سفر اتباع خود در سراسر قلمرو، گذرنامه ای ایجاد کرد که تنها یک برگ داشت.

مدتی طول کشید تا دولت ایران هم به جمع کشورهای صادر کننده گذرنامه پیوست. گذرنامه تک برگی یکبار مصرف در زمان احمد شاه قاجار برای سفر ایرانیان صادر شد. یکبار مصرف از آن رو که پس از بازگشت به کشور آن گذرنامه خودبخود باطل می شد. در زمان رضا شاه پهلوی، پس از تاسیس اداره ثبت احوال مردم ایران صاحب نام خانوادگی و شناسنامه شدند و از پی آن با تاسیس وزارت خارجه به شکل امروزی اش، زمینه صدور گذرنامه چند برگی که محلی برای ثبت ورود و خروج و ویزا داشت فراهم شد.

 

می توان وضعیت هر پاسپورت برای سفر را در یک از پنج گروه زیر دسته بندی کرد.

الف: حرکت آزاد

ب: لغو روادید (بدون ویزا)

ج: روادید در بدو ورود

د: روادید از مبدا

هـ: سفر ممنوع

 

الف: حرکت آزاد

در این حالت هر شهروند کشور مبدا می تواند در کشور مقصد اقامت، کار و تحصیل کند و تفاوتی بین شهروندان دو کشور نیست. برای نمونه میتوان به کشور های عرب خلیج فارس اشاره کرد. شهروندان هریک از کشورهای امارات، بحرین، عربستان، قطر، کویت و عمان میتوانند در هریک کشورهای دیگر آن شورا، کار، تجارت یا سفر کنند. نمونه تکامل یافته تر این نوع آزادی حرکت را در بین کشورهای عضو اتحادیه اروپا می توان دید.

ب: لغو روادید

در این حالت شهروندان اغلب برای سفر کوتاه مدت یا دیدار نیازی به ویزا ندارند. اما برای کار و تحصیل باید درخواست ویزا کنند. صدور ویزای کار در این حالت معمولا فرآیند ساده ای است و چون شهروندان حق رفت و آمد دارند، تنها به دلایلی همچون مالیات ویزای کار لازم است. تابستان امسال گذرنامه اماراتی از ناحیه پیمان شنگن لغو روادید شد و بدین ترتیب شهروندان امارات متحد عربی بدون نیاز به ویزا می توانند به همه کشورهای اروپایی سفر کنند.

ج: روادید در مقصد

در این حالت هنگام ورود مسافر به مقصد برایش ویزا صادر می شود. اغلب ویزای کوتاه مدت. تفاوت آن با لغو روادید این است که کشور مقصد همچنان حق ویزا ندادن را برای خود محفوظ نگه میدارد. همچنین بیشتر اوقات باید برای ویزا پول پرداخت. سفر شهروندان ایرانی به مالزی یا ارمنستان تابع چنین شرایطی است.

د: روادید از مبدا

در این حالت هرکس قصد سفر دارد باید از قبل با مراجعه به نمایندگی دیپلماتیک کشور مقصد، درخواست روادید بدهد. فرآیندی که بهترین حالت فقط وقت گیر است و در بدترین حالت به کابوس تبدیل می شود. گاهی مسافر باید مدارکی از وضعیت شغلی، تمکن مالی و برای ویزای تحصیلی مدارک دانشگاهی خود را ارایه کند. همه این مدارک باید ترجمه شده باشند که هزینه بر است.

هـ : سفر ممنوع

در این حالت کشور مبدا یا مقصد سفر اتباع همدیگر را ممنوع می کنند. این اقدام اغلب به دلایل سیاسی و امنیتی رخ میدهد. مثلا شهروندان ایران حق سفر به اسراییل را ندارند. این مورد را با توصیه های امنیتی اشتباه نگیریم. تا همین چند ماه قبل وزارت خارجه بریتانیا به شهروندان توصیه می کرد از سفر غیر ضروری به ایران خودداری کنند اما سفر از طرف هیچ کدام از کشورهای ایران و بریتانیا ممنوع نشده بود.

 

گذرنامه دیگر کشورها در ایران و گذرنامه ایرانی ها

مرزهای ایران بر روی بیشتر کشورهای جهان باز است. به جز اتباع چند کشور، شهروندان بقیه کشورها می توانند به ایران سفر کنند و در بدو ورود ویزای کوتاه مدت دریافت کنند. آنچه مانع سفر گردشگران به ایران می شود دیگر تسهیلات سفر است و شامل فهرست بلند بالایی از نگرانی ها است. از عدم امکان پرداخت با کارت تا امنیت قضایی و سیاسی.

وضعیت گذرنامه ایرانی در بیرون مرزها، اما داستان متفاوتی دارد. گذرنامه ایرانی برای سفر بدون روادید به ۵۴ نقطه از جهان معتبر است. اما به جز دو کشور همسایه (ترکیه و ارمنستان) هیچ مسیر هوایی یا دریایی ساده ای برای آن کشورها وجود ندارد تا شهروند ایرانی بتواند بدون ویزا به کشورهایی همچون جزایر میکرونزی، اوگاندا و بولیوی سفر کند.

بنابراین شهروندان ایرانی و با گذرنامه جمهوری اسلامی ایران قادر هستند به ۵۴ کشور در سراسر دنیا بدون ویزا سفر کنند. در این فهرست ۱۹ کشور از قاره آفریقا، ۸ کشور از قاره آمریکا، ۱۶ کشور از قاره آسیا، ۵ کشور از قاره اروپا و ۶ کشور از قاره اقیانوسیه قرار دارند.

قاره آسیا

سوریه – لائوس – لبنان – تاجیکستان – کامبوج- مالدیو -نپال- اندونزی- سریلانکا- مالزی- تیمور شرقی – برونئی – مالاوی- قرقیزستان- ترکمنستان – کردستان عراق

قاره آمریکا

بولیوی – هائیتی- نیکاراگوئه- اکوادور- ونزوئلا – گویان – دومینیکن – پاراگوئه

قاره آفریقا

توگو – ماداگاسکار – موزامبیک – کنیا – کومور- کیپ ورد- جیبوتی- اوگاندا – تونس- کنگو- بورکینافاسو- گابن – موریتانی- غنا – زیمبابوه – گینه بیسائو- مالی – ساحل عاج – سنگال

قاره اروپا

صربستان و مونته نگرو- کوزوو – ترکیه – ارمنستان – گرجستان

کشورهای حوزه اقیانوسیه

جزایر کوک لند – ایالات میکرونزی – جزایر نیووی- جزایر پالائو- جزایر تووالو و ساموا.

 

منابع:

ویکی پدیا فارسی

دیپلماسی ایرانی

جام جم

 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *